Trong quá trình nộp thuế, không ít doanh nghiệp gặp phải tình huống nộp thừa thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) vì nhầm lẫn trong tính toán, thay đổi số liệu quyết toán hoặc do thanh toán dư. Câu hỏi đặt ra là: Doanh nghiệp nên xử lý như thế nào với khoản thuế TNDN đã nộp thừa? Nên bù trừ cho kỳ tiếp theo hay đề nghị hoàn lại? Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ quy trình xử lý theo đúng quy định pháp luật hiện hành.
1. Cơ sở pháp lý về xử lý số thuế TNDN nộp thừa
Theo quy định tại Khoản 1, Điều 60 của Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, doanh nghiệp khi nộp thừa thuế có quyền lựa chọn một trong hai phương án:
- Bù trừ số thuế nộp thừa với các khoản thuế còn nợ hoặc phát sinh ở kỳ tiếp theo;
- Đề nghị hoàn thuế, nếu doanh nghiệp không còn nợ bất kỳ nghĩa vụ thuế nào, kể cả tiền chậm nộp hay xử phạt.
Điểm đáng lưu ý là: trong thời gian chờ cơ quan thuế xử lý hồ sơ bù trừ hoặc hoàn thuế, khoản tiền thuế nộp thừa sẽ không bị tính tiền chậm nộp, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong việc cân đối dòng tiền.
2. Thủ tục bù trừ thuế TNDN nộp thừa
Khi nào không cần hồ sơ?
Theo hướng dẫn tại Thông tư 80/2021/TT-BTC, trong trường hợp số thuế TNDN nộp thừa thuộc cùng tiểu mục, cùng địa bàn và cùng loại thuế với nghĩa vụ thuế phát sinh, doanh nghiệp không cần làm thủ tục đề nghị bù trừ. Cơ quan thuế sẽ tự động bù trừ số tiền nộp thừa với các khoản thuế phát sinh kỳ sau, và thông báo trên hệ thống quản lý thuế điện tử.
Ví dụ, nếu doanh nghiệp nộp thừa thuế TNDN quý IV/2024 và có phát sinh thuế TNDN kỳ đầu năm 2025, thì hệ thống sẽ tự động bù trừ nếu không có yếu tố sai lệch về tiểu mục hoặc địa bàn nộp thuế.
Khi nào cần nộp hồ sơ?
Trong một số trường hợp đặc biệt – như khoản nộp thừa thuộc tiểu mục khác (ví dụ: lệ phí môn bài, thuế GTGT) hoặc có sự khác biệt về địa bàn quản lý thuế – doanh nghiệp cần nộp hồ sơ đề nghị xử lý số tiền thuế nộp thừa đến cơ quan thuế.
Hồ sơ gồm:
- Văn bản đề nghị xử lý khoản nộp thừa (theo mẫu);
- Bảng đối chiếu nghĩa vụ thuế liên quan;
- Các chứng từ liên quan nếu có: giấy nộp tiền, biên bản kiểm tra thuế, quyết toán…
Cơ quan thuế sẽ tiếp nhận và kiểm tra dữ liệu trong vòng 5 ngày làm việc. Nếu hồ sơ đầy đủ, đúng mẫu và khớp với dữ liệu hệ thống, cơ quan thuế sẽ ban hành thông báo chấp thuận bù trừ. Trong trường hợp hồ sơ có điểm chưa rõ ràng hoặc sai lệch, doanh nghiệp sẽ được yêu cầu bổ sung hoặc giải trình. Thời gian chờ giải trình sẽ không tính vào thời gian xử lý hồ sơ của cơ quan thuế.
3. Thủ tục hoàn thuế nếu không chọn bù trừ
Nếu doanh nghiệp không muốn bù trừ mà muốn hoàn lại tiền thuế nộp thừa, cần lập hồ sơ đề nghị hoàn thuế, gửi đến cơ quan thuế trực tiếp quản lý.
Hồ sơ gồm:
- Mẫu 01/DNXLNT – Văn bản đề nghị hoàn thuế;
- Tờ khai quyết toán thuế TNDN có phát sinh khoản nộp thừa;
- Giấy nộp tiền, sao kê tài khoản (nếu nộp qua ngân hàng);
- Bản giải trình nêu rõ lý do và thời điểm phát sinh nộp thừa;
- Các chứng từ có liên quan khác (nếu có).
Hồ sơ có thể nộp trực tiếp tại bộ phận một cửa của Chi cục hoặc Cục thuế quản lý, hoặc nộp qua Cổng Dịch vụ công Thuế điện tử. Sau khi nhận hồ sơ, cơ quan thuế sẽ thẩm định và thực hiện hoàn tiền trực tiếp vào tài khoản ngân hàng của doanh nghiệp nếu không có vướng mắc gì.
Một số lưu ý quan trọng
- Khi doanh nghiệp đã lựa chọn hình thức xử lý (bù trừ hoặc hoàn), không thể đồng thời áp dụng cả hai;
- Doanh nghiệp cần thường xuyên đối chiếu dữ liệu kê khai và tài khoản thuế trên hệ thống https://thuedientu.gdt.gov.vn để theo dõi khoản nộp thừa;
- Các khoản hoàn thuế phải đảm bảo không phát sinh nợ thuế, không vi phạm quy định về nghĩa vụ thuế;
- Thời gian xử lý hoàn thuế hoặc bù trừ có thể bị kéo dài nếu hồ sơ thiếu sót hoặc có nghi vấn về tính pháp lý.
4. Kết luận
Khoản thuế TNDN nộp thừa tuy không làm phát sinh nghĩa vụ phạt hay lãi suất, nhưng nếu không được xử lý kịp thời, có thể ảnh hưởng đến dòng tiền và kế hoạch tài chính của doanh nghiệp. Việc lựa chọn đúng phương án xử lý, bù trừ hay hoàn thuế, và chuẩn bị hồ sơ đúng quy định sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu nguồn vốn và giảm thiểu rủi ro khi thanh tra thuế.
