Cá nhân tự quyết toán thuế TNCN 2026 là nghĩa vụ quan trọng đối với người có thu nhập từ tiền lương, tiền công trong năm 2025 nhưng không đủ điều kiện ủy quyền cho tổ chức chi trả thu nhập. Việc nắm rõ quy định, thời hạn, hồ sơ và cách thực hiện sẽ giúp người nộp thuế tránh rủi ro bị xử phạt, đồng thời bảo vệ quyền lợi hoàn thuế hợp pháp của mình.
Định nghĩa cá nhân tự quyết toán thuế TNCN
Quyết toán thuế thu nhập cá nhân đối với trường hợp cá nhân tự quyết toán là việc người nộp thuế trực tiếp lập và nộp hồ sơ quyết toán với cơ quan thuế, không thực hiện ủy quyền cho tổ chức chi trả thu nhập. Hình thức này áp dụng khi cá nhân thuộc diện bắt buộc phải tự quyết toán theo quy định pháp luật hoặc có nhu cầu xác định lại số thuế phải nộp, số thuế nộp thừa để đề nghị hoàn hoặc bù trừ sang kỳ khai thuế tiếp theo.
Việc tự quyết toán thuế TNCN giúp cá nhân chủ động rà soát toàn bộ thu nhập phát sinh trong năm, các khoản giảm trừ, số thuế đã khấu trừ và nghĩa vụ thuế thực tế, từ đó đảm bảo tuân thủ đúng quy định và hạn chế các rủi ro pháp lý về thuế.
Khi nào cá nhân phải tự quyết toán thuế TNCN?
Căn cứ tiết d.3 điểm d khoản 6 Điều 8 Nghị định 126/2020/NĐ-CP, cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công phải tự quyết toán thuế thu nhập cá nhân trong các trường hợp sau.
Phát sinh số thuế phải nộp thêm hoặc nộp thừa thuế
Cá nhân thuộc diện phải nộp thêm thuế sau quyết toán hoặc đã nộp thừa thuế và có đề nghị hoàn thuế hoặc bù trừ sang kỳ khai thuế tiếp theo thì bắt buộc phải thực hiện tự quyết toán, trừ các trường hợp pháp luật có quy định khác.
Trường hợp cư trú đặc biệt tại Việt Nam
Cá nhân có mặt tại Việt Nam trong năm dương lịch đầu tiên dưới 183 ngày nhưng nếu tính trong 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt tại Việt Nam đạt từ 183 ngày trở lên thì vẫn thuộc diện phải tự quyết toán thuế TNCN.
Người nước ngoài kết thúc hợp đồng lao động tại Việt Nam
Người nước ngoài khi chấm dứt hợp đồng lao động tại Việt Nam phải thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân trước khi xuất cảnh theo quy định của pháp luật thuế.
Cá nhân thuộc diện xét giảm thuế
Cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công thuộc đối tượng xét giảm thuế do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn hoặc mắc bệnh hiểm nghèo làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng nộp thuế cũng phải thực hiện tự quyết toán để cơ quan thuế xem xét giải quyết.
Thời hạn tự quyết toán thuế TNCN 2026
Đối với cá nhân tự quyết toán thuế TNCN có phát sinh số thuế phải nộp thêm, thời hạn nộp hồ sơ chậm nhất là ngày 30/4/2026. Trường hợp thời hạn này trùng với ngày nghỉ lễ theo quy định thì được gia hạn sang ngày làm việc tiếp theo.
Đối với cá nhân có số thuế nộp thừa và đề nghị hoàn thuế, pháp luật hiện hành không quy định thời hạn bắt buộc nộp hồ sơ. Tuy nhiên, việc thực hiện quyết toán sớm sẽ giúp quá trình xử lý hồ sơ hoàn thuế được nhanh chóng và thuận lợi hơn.
Cách nộp hồ sơ quyết toán thuế TNCN
Cá nhân có thể lựa chọn một trong hai hình thức nộp hồ sơ quyết toán thuế thu nhập cá nhân. Hình thức phổ biến hiện nay là nộp điện tử thông qua Cổng Thuế điện tử của Tổng cục Thuế (eTax). Ngoài ra, cá nhân cũng có thể nộp trực tiếp hồ sơ giấy tại cơ quan thuế quản lý nơi cư trú.
Lưu ý, cá nhân chỉ có một nguồn thu nhập, đã được tổ chức chi trả khấu trừ thuế đầy đủ và không có nhu cầu hoàn thuế thì không bắt buộc phải thực hiện quyết toán thuế TNCN.
>>> Xem thêm tại đây.
Hồ sơ cần chuẩn bị khi tự quyết toán thuế TNCN
Khi thực hiện tự quyết toán thuế TNCN, cá nhân cần chuẩn bị đầy đủ chứng từ, hồ sơ theo quy định để đảm bảo việc kê khai chính xác và hợp lệ. Hồ sơ cơ bản bao gồm tờ khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân mẫu 02/QTT-TNCN và phụ lục bảng kê giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc mẫu 02-1/BK-QTT-TNCN.
Bên cạnh đó, cá nhân cần nộp bản sao các chứng từ khấu trừ thuế thu nhập cá nhân, giấy chứng nhận khấu trừ thuế do tổ chức trả thu nhập cấp hoặc chứng từ ngân hàng trong trường hợp đã nộp thuế ở nước ngoài. Trường hợp có phát sinh các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học thì cần bổ sung hóa đơn, chứng từ chứng minh hợp lệ.
Đối với cá nhân có thu nhập từ các tổ chức quốc tế, Đại sứ quán, Lãnh sự quán hoặc từ nước ngoài, cần chuẩn bị thêm tài liệu chứng minh số tiền đã được chi trả. Nếu tại thời điểm quyết toán mới đăng ký người phụ thuộc thì phải nộp đầy đủ hồ sơ đăng ký theo hướng dẫn của cơ quan thuế.
Cá nhân có thu nhập từ hai nơi trở lên quyết toán thuế như thế nào?
Căn cứ Công văn số 13762/CTIN-HKDCN, cá nhân có thu nhập từ hai nơi trở lên thực hiện quyết toán thuế TNCN theo từng trường hợp cụ thể. Tổ chức trả thu nhập có trách nhiệm quyết toán thuế cho người lao động nếu được ủy quyền, kể cả trong trường hợp không phát sinh khấu trừ thuế.
Đối với cá nhân có hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên tại một đơn vị, đồng thời có thu nhập vãng lai bình quân không quá 10 triệu đồng/tháng và đã được khấu trừ thuế theo tỷ lệ 10%, nếu không có nhu cầu quyết toán đối với phần thu nhập vãng lai thì được ủy quyền cho tổ chức trả thu nhập quyết toán thay. Trường hợp cá nhân có yêu cầu quyết toán đối với thu nhập vãng lai thì phải trực tiếp quyết toán với cơ quan thuế.
Nếu cá nhân có thu nhập vãng lai nhưng chưa bị khấu trừ thuế thì bắt buộc phải tự thực hiện quyết toán thuế TNCN.
Không quyết toán thuế TNCN có bị xử phạt không?
Theo Điều 13 và khoản 5 Điều 5 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, hành vi không thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân trong trường hợp thuộc diện bắt buộc sẽ bị xử phạt hành chính. Tùy theo thời gian chậm nộp hồ sơ, cá nhân có thể bị xử phạt từ hình thức cảnh cáo đến phạt tiền.
Mức phạt tiền đối với cá nhân vi phạm có thể dao động từ 2.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng. Đối với tổ chức, mức phạt có thể lên tới 50.000.000 đồng. Ngoài ra, cá nhân đã nộp thừa thuế nhưng không thực hiện quyết toán sẽ không được hoàn trả số thuế nộp thừa và cũng không được bù trừ vào kỳ khai thuế tiếp theo.
Hướng dẫn cá nhân tự quyết toán thuế TNCN online năm 2026 trên Thuế điện tử
Cá nhân truy cập Cổng Thuế điện tử tại địa chỉ canhan.gdt.gov.vn, lựa chọn mục “Cá nhân” và đăng nhập bằng mã số thuế cùng mật khẩu do Tổng cục Thuế cấp. Sau khi đăng nhập, người nộp thuế chọn chức năng “Quyết toán thuế” và thực hiện kê khai trực tuyến.
Người nộp thuế lựa chọn tờ khai 02/QTT-TNCN theo Thông tư 80/2021, nhập đầy đủ các thông tin bắt buộc và lựa chọn cơ quan thuế quyết toán phù hợp với từng trường hợp cụ thể. Sau khi hoàn tất kê khai, cá nhân thực hiện kết xuất file XML, gửi tờ khai và in hồ sơ để lưu trữ hoặc nộp trực tiếp khi được yêu cầu.
Hướng dẫn cá nhân tự quyết toán thuế TNCN online năm 2026 trên eTax Mobile
Người nộp thuế mở ứng dụng eTax Mobile, chọn chức năng hỗ trợ quyết toán thuế TNCN, chọn năm quyết toán và thực hiện tạo tờ khai gợi ý. Hệ thống sẽ tự động điền sẵn nhiều thông tin cơ bản, người nộp thuế chỉ cần kiểm tra, bổ sung các chỉ tiêu còn thiếu và thực hiện xác nhận nộp tờ khai bằng mã OTP gửi về điện thoại.
Hình thức quyết toán qua eTax Mobile giúp cá nhân thao tác nhanh chóng, thuận tiện và phù hợp với người không am hiểu sâu về nghiệp vụ thuế.
Cách tra cứu tờ khai quyết toán thuế TNCN điện tử
Việc tra cứu tờ khai quyết toán thuế điện tử giúp cá nhân theo dõi tình trạng xử lý hồ sơ và kịp thời phát hiện, điều chỉnh các sai sót phát sinh. Cá nhân đăng nhập Cổng Thuế điện tử, chọn mục Tra cứu quyết toán thuế, lựa chọn loại tờ khai, ngày gửi và thực hiện tra cứu để xem kết quả.
Cần hỗ trợ tự quyết toán thuế TNCN 2026 đúng quy định?
TAVITAX hỗ trợ cá nhân rà soát hồ sơ, kê khai và nộp quyết toán thuế thu nhập cá nhân, thực hiện hoàn thuế và xử lý các vướng mắc phát sinh một cách chính xác, an toàn và đúng pháp luật. Liên hệ TAVITAX ngay hôm nay để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ kịp thời.
>>> Xem thêm chủ đề khác: Kỳ Tính Thuế Đang Bị Thanh Tra – Nhiều Doanh Nghiệp Hiểu Sai?
