Giai đoạn M&A hậu Covid đã tạo ra một làn sóng sáp nhập – mua bán doanh nghiệp nội địa mạnh mẽ tại Việt Nam. Đây không chỉ là chiến lược giúp doanh nghiệp tái cơ cấu, mở rộng thị phần, mà còn là bước đi quan trọng để gia tăng lợi thế cạnh tranh và tối ưu nguồn lực. Tuy nhiên, đằng sau những thương vụ “bắt tay chiến lược” ấy là hàng loạt rủi ro tài chính – thuế tiềm ẩn nếu doanh nghiệp không thẩm định kỹ ngay từ đầu.
Bài viết dưới đây từ Tavitax sẽ phân tích toàn diện xu hướng M&A, các rủi ro phổ biến, những thay đổi quan trọng về thuế và giải pháp an toàn để doanh nghiệp tự tin tham gia các thương vụ M&A hậu Covid trong giai đoạn sắp tới.
Xu hướng M&A nội địa tại Việt Nam sau đại dịch
Làn sóng phục hồi & tái cơ cấu
Sau đại dịch Covid-19, M&A doanh nghiệp nội địa tại Việt Nam trở thành xu hướng nổi bật khi nhiều doanh nghiệp lựa chọn sáp nhập để:
- Phục hồi hoạt động
- Mở rộng quy mô
- Tối ưu chi phí và chuỗi cung ứng
Theo dự báo của VCCI, thị trường M&A nội địa năm 2025 sẽ tiếp tục “nở hoa” khi nhiều doanh nghiệp nhận ra lợi ích từ việc bổ sung điểm mạnh cho nhau thay vì tự phát triển đơn lẻ.
Sự dịch chuyển sang hợp tác dài hạn
Tavitax ghi nhận một điểm mới trong xu hướng M&A hậu Covid: nhiều doanh nghiệp không chỉ hợp nhất vì khó khăn, mà hướng đến chiến lược phát triển bền vững, tối ưu nguồn lực và củng cố sức mạnh cạnh tranh trong dài hạn.
Ba hình thức M&A phổ biến và chiến lược áp dụng
M&A Chiều Ngang
Diễn ra giữa doanh nghiệp cùng ngành, cùng sản phẩm.
Mục tiêu: mở rộng thị phần, giảm cạnh tranh trực tiếp.
M&A Chiều Dọc
Diễn ra giữa các chủ thể trong chuỗi cung ứng như sản xuất – phân phối – bán lẻ.
Mục tiêu: kiểm soát nguồn cung, giảm chi phí, tăng biên lợi nhuận.
M&A Đa Ngành
Xuất hiện khi doanh nghiệp hợp tác khác lĩnh vực.
Mục tiêu: đa dạng hóa rủi ro, mở ra nguồn doanh thu mới.
→ Mỗi mô hình đều yêu cầu cách định giá, cấu trúc thuế và đánh giá rủi ro riêng biệt.
Rủi ro tài chính thường gặp khi thẩm định M&A
Báo cáo tài chính có thể “đẹp hơn thực tế”
Một số doanh nghiệp có xu hướng điều chỉnh số liệu nhằm thể hiện tình hình tốt hơn thực tế, gây khó khăn trong việc thẩm định.
Các cam kết nội bộ bất thường
Những ưu đãi riêng, cam kết lợi ích hoặc giao dịch nội bộ không minh bạch có thể trở thành “gánh nặng” tài chính sau sáp nhập.
Không cập nhật chuẩn mực kế toán và luật mới
Báo cáo tài chính chưa điều chỉnh theo quy định mới có thể dẫn đến sai sót lớn.
Thiếu trích lập dự phòng cần thiết
Tồn kho hết hạn, tài sản giảm giá trị, phải thu khó đòi… nhưng chưa được trích lập dự phòng.
Công nợ & tạm ứng không minh bạch
Đây là nhóm rủi ro lớn ảnh hưởng trực tiếp dòng tiền sau thương vụ.
Rủi ro thuế – “Quả bom nợ” tiềm ẩn trong M&A
Nghĩa vụ thuế quá khứ chưa hoàn thành
Nếu không rà soát, bên mua có thể chịu:
- Truy thu thuế
- Phạt chậm nộp
- Phạt hành chính
Các quy định thuế mới tác động mạnh đến M&A
Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý:
Luật Thuế TNDN 2025 (hiệu lực 1/10/2025)
- 15% cho doanh thu ≤ 3 tỷ
- 17% cho doanh thu từ >3 tỷ đến ≤50 tỷ
- 20% thuế suất chung
Nghị định 20/2025/NĐ-CP về giao dịch liên kết
Áp dụng từ kỳ thuế 2024.
Nghị định 236/2025/NĐ-CP về Thuế tối thiểu toàn cầu (GMT)
Ảnh hưởng đến doanh nghiệp thuộc tập đoàn đa quốc gia hoặc có cấu trúc sở hữu phức tạp.
→ Đây là lý do tax due diligence trở thành bước quan trọng nhất trong các thương vụ M&A hiện nay.
Định giá doanh nghiệp – “Mua cả quá khứ tài chính & thuế”
Định giá phải phản ánh toàn bộ rủi ro
Bên mua không chỉ mua tài sản – mà mua luôn:
- Rủi ro thuế
- Nghĩa vụ công nợ
- Chi phí chưa dự phòng
- Cam kết tài chính quá khứ
Điều chỉnh giá mua dựa trên mức độ rủi ro
Bên mua cần:
- Trừ nợ & chi phí tiềm ẩn
- Xây dựng kịch bản worst-case nếu bị truy thu thuế
- Đưa điều khoản bảo vệ trong hợp đồng (indemnity, warranty)
Vai trò của Tavitax – Đối tác thẩm định M&A toàn diện
Tavitax hỗ trợ doanh nghiệp ở 4 mảng chính
- Due Diligence tài chính: Rà soát số liệu, phát hiện điểm bất thường, kiểm tra “làm đẹp BCTC”.
- Thẩm định thuế trước & sau M&A: Xác định rủi ro truy thu, giao dịch liên kết, chi phí không hợp lệ.
- Tư vấn cấu trúc hợp đồng M&A: Xây dựng điều khoản bảo vệ lợi ích đôi bên.
- Tái cấu trúc doanh nghiệp sau sáp nhập: Hỗ trợ tổ chức lại hệ thống, vận hành và bộ máy tài chính.
Lợi ích khi đồng hành cùng Tavitax
- Giảm thiểu rủi ro thuế – tài chính
- Tối ưu chi phí
- Tránh tranh chấp sau sáp nhập
- Nâng cao tính minh bạch & hiệu quả vận hành
Kết luận & Khuyến nghị của Tavitax
M&A nội địa hậu Covid mang đến cơ hội lớn nhưng đi kèm với rủi ro tài chính – thuế đáng kể.
Khuyến nghị quan trọng
- Định giá doanh nghiệp phải xét cả nghĩa vụ thuế quá khứ.
- Hồ sơ chứng từ cần đầy đủ để tránh bị loại chi phí.
- Cần thẩm định thuế ngay từ đầu để tránh truy thu và phạt sau này.
- Doanh nghiệp nên lập hồ sơ dự phòng rủi ro từ giai đoạn thương lượng.
Tavitax – Giải pháp an toàn cho M&A
Tavitax giúp doanh nghiệp:
- Thẩm định toàn diện
- Định giá chính xác
- Xây dựng hợp đồng an toàn
- Quản trị rủi ro sau sáp nhập
Một thương vụ M&A thành công không chỉ là “mua doanh nghiệp”, mà còn là mua sự an tâm cho tương lai.
📞 Liên hệ Tavitax để được hỗ trợ chi tiết:
Hotline: 078 493 8687
Email: tuantavitax@tavitax.com