Năm 2025 đánh dấu nhiều thay đổi lớn trong chính sách thuế cũng như hoạt động thanh tra, kiểm tra thuế tại Việt Nam. Những điểm mới này không chỉ tác động trực tiếp đến hoạt động kế toán - tài chính mà còn ảnh hưởng đến chiến lược quản trị rủi ro và tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp.
Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp chính sách thuế nổi bật năm 2025, các nhóm doanh nghiệp trọng điểm thanh tra, cùng quy trình và những việc mà doanh nghiệp cần chuẩn bị trước khi làm việc với cơ quan thuế.
I. Tổng Hợp Một Số Chính Sách Thuế Có Hiệu Lực Năm 2025
Trong năm 2025, Chính phủ ban hành nhiều quy định mới nhằm vừa hỗ trợ doanh nghiệp, vừa siết chặt quản lý ở các lĩnh vực có rủi ro cao. Dưới đây là những chính sách quan trọng:
1. Thuế Giá Trị Gia Tăng (GTGT)
GTGT là loại thuế tác động trực tiếp đến giá bán hàng hóa, dịch vụ và dòng tiền của doanh nghiệp. Chính sách năm 2025 có hai thay đổi lớn:
- Nghị định 180/2024/NĐ-CP: tiếp tục giảm 2% thuế GTGT cho một số nhóm hàng hóa, dịch vụ (áp dụng mức 8% thay vì 10%) từ 01/01 đến 30/06/2025.
- Quyết định 01/2025/QĐ-TTg: ngừng miễn thuế GTGT và thuế nhập khẩu với hàng hóa dưới 1 triệu đồng gửi qua chuyển phát nhanh, áp dụng từ 18/02/2025.
2. Thuế Bảo Vệ Môi Trường
Thuế bảo vệ môi trường được điều chỉnh nhằm vừa khuyến khích sử dụng năng lượng sạch, vừa hỗ trợ nền kinh tế trong giai đoạn khó khăn:
- Năm 2025: giảm thuế đối với xăng dầu, mỡ nhờn (xăng 2.000 đồng/lít, dầu diesel 1.000 đồng/lít, nhiên liệu bay 1.000 đồng/lít, v.v.).
- Từ 2026: quay trở lại mức cũ theo Nghị quyết 579/2018/UBTVQH14.
3. Hóa Đơn, Chứng Từ (Nghị định 70/2025/NĐ-CP)
Quản lý hóa đơn, chứng từ ngày càng chặt chẽ nhằm hạn chế gian lận thuế. Điểm mới của nghị định là quy định thời điểm lập hóa đơn:
- Với hàng hóa xuất khẩu: phải lập chậm nhất không quá ngày làm việc tiếp theo sau khi hàng được thông quan.
- Với dịch vụ: thời điểm lập hóa đơn là khi hoàn thành cung cấp dịch vụ.
- Một số trường hợp đặc thù như dịch vụ y tế, vận tải taxi dùng phần mềm tính tiền, hoạt động tín dụng cũng có quy định riêng.
4. Gia Hạn Nộp Thuế Và Tiền Thuê Đất (Nghị định 82/2025/NĐ-CP)
Để hỗ trợ dòng tiền và giảm áp lực tài chính, Nhà nước cho phép gia hạn nộp một số loại thuế trong năm 2025:
- Gia hạn GTGT, TNDN, TNCN từ 5–6 tháng tùy kỳ tính thuế.
- Gia hạn nộp 50% tiền thuê đất năm 2025, tối đa 6 tháng kể từ ngày 31/5/2025.
5. Luật 56/2024/QH15 – 10 Điểm Mới Về Thuế Và Kế Toán
Luật sửa đổi 9 Luật (có hiệu lực từ 01/01/2025) nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời siết quản lý trong thương mại điện tử. Một số điểm đáng chú ý:
- Không bắt buộc dịch toàn bộ tài liệu kế toán ra tiếng Việt, chỉ khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.
- Sàn thương mại điện tử nước ngoài phải đăng ký và khai thuế tại Việt Nam.
- Sàn thương mại điện tử trong nước có nghĩa vụ khấu trừ, nộp thuế thay hộ/cá nhân kinh doanh.
- Không được khai bổ sung hồ sơ sau khi có quyết định thanh tra thuế.
- Bỏ quy định trả lãi khi cơ quan thuế chậm hoàn thuế.
II. Các Nhóm Doanh Nghiệp Bị Tập Trung Thanh Tra Thuế Năm 2025
Hoạt động thanh tra thuế năm 2025 sẽ ưu tiên vào các ngành, lĩnh vực có dư địa thu lớn hoặc rủi ro cao. Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý nếu thuộc một trong các nhóm sau:
- Doanh nghiệp trong lĩnh vực dầu khí, xăng dầu, điện lực, ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán, bất động sản, thương mại điện tử.
- Doanh nghiệp có dấu hiệu chuyển giá, lỗ nhiều năm hoặc lợi nhuận thấp bất thường so với ngành.
- Doanh nghiệp phát sinh giao dịch chuyển nhượng vốn, thương hiệu, dự án.
- Doanh nghiệp có rủi ro hóa đơn, hoàn thuế hoặc được hưởng nhiều ưu đãi miễn giảm thuế.
III. Quy Trình Thanh Tra, Kiểm Tra Thuế Năm 2025
Để đảm bảo tính minh bạch, Luật Quản lý thuế quy định rõ quy trình kiểm tra, thanh tra tại doanh nghiệp. Trình tự cơ bản gồm:
- Cơ quan thuế gửi và công bố quyết định thanh tra trong vòng 10–15 ngày kể từ ngày ký.
- Đoàn thanh tra tiến hành đối chiếu số liệu sổ sách, chứng từ với tờ khai thuế.
- Thời hạn kiểm tra tại chỗ tối đa 10 ngày (có thể gia hạn thêm 10 ngày nếu phức tạp).
- Lập biên bản trong vòng 5 ngày sau khi kết thúc kiểm tra.
- Ra kết luận và xử lý vi phạm (nếu có).
Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải chuẩn bị sẵn sàng hồ sơ và nắm rõ quyền lợi cũng như nghĩa vụ của mình.
IV. Doanh Nghiệp Cần Chuẩn Bị Gì Khi Bị Thanh Tra, Kiểm Tra Thuế?
Việc chuẩn bị tốt không chỉ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro xử phạt mà còn tạo hình ảnh chuyên nghiệp, minh bạch trong mắt cơ quan quản lý.
1. Quyền Và Nghĩa Vụ Của Người Nộp Thuế
- Quyền: được từ chối kiểm tra khi không có quyết định, bảo lưu ý kiến, khiếu nại kết quả.
- Nghĩa vụ: cung cấp đầy đủ tài liệu, ký biên bản, thực hiện kết luận xử lý.
2. Những Nội Dung Thường Phải Giải Trình
- Chênh lệch số liệu giữa tờ khai và sổ sách (TK 133, TK 511, TK 3331).
- Doanh thu không đi kèm giá vốn hoặc ngược lại.
- Giá vốn cao bất thường, hàng tồn kho lớn, công nợ chưa rõ ràng.
3. Các Chứng Từ Doanh Nghiệp Cần Chuẩn Bị
- GTGT: hóa đơn đầu ra, đầu vào, biên bản hủy, chứng từ thanh toán >20 triệu đồng.
- TNCN: hợp đồng lao động, bảng lương, biên lai khấu trừ, giấy giảm trừ gia cảnh.
- Xuất nhập khẩu: hợp đồng song ngữ, tờ khai hải quan, chứng từ nộp thuế.
- TTĐB: tờ khai, biên lai nộp thuế, bảng tổng hợp doanh số hàng hóa.
- TNDN: sổ sách kế toán, hợp đồng, hồ sơ tài sản cố định, bảng tính khấu hao, biên bản kiểm kê kho/quỹ.
Chính sách thuế năm 2025 mang tính hai chiều: một mặt hỗ trợ doanh nghiệp giảm áp lực tài chính, mặt khác siết chặt quản lý đối với thương mại điện tử và các ngành rủi ro cao. Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật chính sách mới; chuẩn bị kỹ hồ sơ, chứng từ; nắm rõ quyền lợi và nghĩa vụ khi thanh tra, kiểm tra.
Như vậy, không chỉ giảm thiểu rủi ro pháp lý mà còn giúp doanh nghiệp xây dựng hình ảnh uy tín, minh bạch và phát triển bền vững.